Gönderen Konu: KAZAK TÜRKLERİ’NDE KARTALLA AVCILIK  (Okunma sayısı 4794 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı ...::TURK::...

  • Türkçü-Turancı
  • **
  • İleti: 32
KAZAK TÜRKLERİ’NDE KARTALLA AVCILIK
« : 02 Ağustos 2007 »


Kartalla avcilik Turklerin en eski avlanma sekillerinden biridir. Alti bin yillik
tarihi gecmise sahip oldugu soylenmekle birlikte, biz onun tarihi izini kaynaklarda 2-3 bin yil
eskilere kadar takip edebilmekteyiz. Arkeologlar bununla ilgili petroglifleri, yani kaya
resimlerini Kazakistan’in “Tanbali Tas” ve “Bayancurek” kaya resimleri arasinda tespit
etmistir. Bunlarda, kartalla av avlayan avcilarin resimleri bulunmaktadir.[1]
Biz bu tebligimizde, kartalla avcilik konusunda, kartalin yakalanmasi,
evcillestirilmesi, egitilmesi, bakilmasi, av gelenekleri, gunumuzde Kazaklar arasinda kartalla
avcilik konulari ve Kazak Turkcesi’ndeki kartalla avcilik terimleri uzerinde duracagiz.

Kartalin yakalanmasi: Kazak Turkcesinde, kartali yakalayip egiten ve avda
kullanan avcilara kusbegi, yani kusbeyi veya “burkitci” yani kartalci derler. Genel olarak
kusbeyleri kartali bes sekilde yakalayabilirler.


1. Doymus kartali yakalama: Yerde avini yakalayip yemekte olan kartalin iyice
doymasi beklenir. Kartalin doyup ucmaya hazilandigi sirada, hizli bir atla uzerine surulerek
kartal yakalanir. Doyan kartal bazen ucmakta gecikir ve yakalanir. Ancak bazen de avcidan
once davranarak ucup kurtulur.


2. Dogusturerek yakalama: Ehlilesmis kartal ile yabani kartal her zaman
birbirine dusmandir. Havada ucan yabani kartal goruldugunde, evcil kartal dogusmesi icin
saliverilir. Iki kartal havada dogusurler. Dogusme esnasinda iki kartal birbirlerine pencelerini
batirarak sarmas dolas bir halde yere duserler. Bu esnada yabani kartal yakalanir.


3. Agla yakalama: Kartallarin cok goruldugu bolgeye agla tuzak kurulur. Bunun
icin etrafi yere saplanmis siriklar sayesinde agla cevrilmis u seklindeki yere canli veya derisi
doldurulmus tavsan veya tilki yem olarak konur. Havadan bu yemi goren kartal almak icin
son surat suzuler dalis yaptiginda aga takilir. Boylece kartal yakalanir.


4. Yuvadan yavru alma: Kartallar genellikle daglik arazilerde sarp kayaliklarin
girintilerine yuva yaparak yavrularlar. Boyle yuvalara kayalarin ust kismindan ip sarkitilarak
inilir ve yavru alinir. Ancak bu cok tehlikeli bir yakalama seklidir. Ana kartal genelde yuvasi
belli olmasin diye sabahin erken saatlerinde yuvadan ayrilir ve aksama dogru geri gelir.
Yavrusunun alinmak uzere oldugu anda yuvaya donerse, avci icin cok buyuk tehlike yaratir.
Bu durumda, kartalin saldirisindan korunmak icin avcilar yanlarinda kalkana benzer bir
korunma araci da tasirlar.
1


5. Kapanla yakalama: Kartalla kapanla da yakalanir. Ancak cogunlukla havyanin
ayagi yaralandigi veya kirildigi icin bu yol tercih edilmez.[2]
Kartalin evcillestirilmesi: Kusbeyleri, yavru iken yakalanip egitilen kartallara
“kolbala” yani elde buyutulen kartal ve yetisken iken yakalanip egitilen kartala ise “tuz
kartali” yani doga kartali derler.[3] Doga kartalini egitmek, yavru iken yakalanip elde
buyutulen kartali egitmekten daha zordur.[4]
Ayrica, Kazak kusbeyleri huy acisindan kartali “akbeyil” yani munis ve “kingi”
ters mizacli olarak ikiye ayirirlar. Akbeyil kuslar sorun cikarmadan insana cabuk alisirlar.
Ters huylu kuslarin ehlilestirilmesi ise uzun zaman alabilir.[5]
Yakalanan kartal “irgak” denilen yerden biraz yuksekce ucu baglanarak gerilmis
ipe kondurulur[6] ve ip salincak gibi devamli sallandirilarak kus birkac gece uykusuz
birakilir. Cunku, cok dayanikli ve guclu bir havyan olan kartalin uykusuzluga dayanaksiz bir
hayvandir. Ayrica gurultuden de rahatsiz olur. Ayni zamanda kartalin yaninda sabahlara kadar
sarkilar soylenir veya cocuklara gurultu yaptirilir. Boylece hem kartal yorgun dusurulur ve
hem de insanlara alismasi saglanir.[7]
Kusu irgakka koyduktan sonra, devamli sallayip uyutmamak gerekir.
Uykusuzluktan iyice bitap dusen kus ansizin yere duser. Bundan sonra kartal uysallasmaya
baslar.[8] Kusbekler, vahsi kartali ehlilestirme surecinde, onu davranma, vurmak, bagirmak
gibi kotu davranislarin dogru olmadigini soylemektedirler. Cunku, kartal kinci bir hayvandir.
Maruz kaldigi kotu davranislari unutmaz. Gunun birinde intikam alabilir.[9] Nitekim,
efsaneye gore, Naymanlarin Tolegetay isimli beyinin oglu Kitay’i egittigi kartali saldirarak
oldurmustur.[10]
Yakalandiginda tok olan kartalin egitilmesi dikkat ister. Cunku, tok hayvan
kolaylikla boyun egmek istemez. Devamli cirpinarak karsi koymak ister. Bu yuzden kusun
sindirim organlarinin ezilmesi veya ofkeden olmeleri mumkundur. Bu yuzden, tok hayvanin
ehlilestirilmesine baslamadan once agzindan obek obek buz veya kar verilerek ic organlarinin
ezilmesi onlenir. Veya, koltuk altlarina soguk su puskurtulur.[11]
Kartalin yeme alistirilmasi: Iyice ac birakilmis olan kartala bir parca et gosterilir.
Baslangicta hayvan eti yemekten cekinir. Bu durumda, hayvanin kanatlarina basarak agzindan
zorla eti yedirmek gereklidir. Kus ilk yemi yuttup nefeslendikten sonra kendiliginden verilen
etleri yemeye baslar. Et once kusun gagasina kadar yaklastirilarak verilir. Daha sonra, et
parcalari yavas yavas uzaklasilarak yedirilir. Boylece kus uzaktan yeme gelmeyi ogrenir.
2
Kartalin yemleri koyun, sigir ve ozellikle yilki etinden hazirlanir. Keci eti ise
kartala zararli oldugu icin verilmez. Av hayvanlarindan dag sicaninin eti kartal icin ideal
yemdir. Cunku, onun kemigi kartalin midesinde erimektedir.[12]
Kartalin midesini temizleme: Bazen kartalin midesinde yenen etlerin parcalari ve
hatta yun, kil gibi seyler kalir. Bunlar hazmedilmez. Bu da hayvana rahatsizlik verir. Bu gibi
durumlarda hayvanin midesini temizlemek gereklidir. Bunun icin at yelesi veya kamis
puskulu gibi yumusak seyler ipe baglanarak yutturulur. Boylece hayvanin midesinin dibindeki
kalintilari daha asagilara inmesi saglanir. Buna Kazak Turkcesi’nde kusun “koyasini tusiruv”
denmektedir.[13]


Kusu verilecek yem miktari: Kus da insan gibidir. Yiyecek yem miktari
cussesinin buyuklugu ile dogru orantilidir. Bu yuzden butun kartallara ayni miktarda yem
verilmez. Tecrubeli kusbeyleri hayvani yemlerken devamli surette kursagini elleriyle kontrol
ederler. Kursagin cok olup siserek gerilmemesine dikkat ederler. Diger taraftan fazla
doyurmamak isterken, kusun kursaginin yeterince dolmamasi da iyi degildir. Cunku, iyi
beslenemeyen kartal zayif ve halsiz olur. Bu da av esnasinda performanisini dusurur. Kartallar
iki gunde bir belirlenen miktarda yemle beslenir.[14]
Kartalin tilki avi icin egitilmesi: Kus iyice ehlilesip yeme gelmeye basladiginda,
avcilik egitimine gecilir. Bunun icin “sirga” veya dalbay denilen sahte av hayvanlari
hazirlanir. Sirga veya dalbay ici yun, saman vs. ile doldurulmus tilki veya tavsan derisinden
hazirlanmis bir nevi torbadir. Buna tilki kuyrugu da eklenir. Boylece uzaktan bakildiginda
tilkiye benzer sahte av hazirlanmis olur. Uzun bir ipe baglanan sirgayi bir kisi ata binerek
surukler. Buna “sirga cekmek” denir. Kusbeyi elinde kartali oldugu halde atli adamin
gececegi bir yerde durur ve kartalin tomagasini cikarir. Ac olan kus sirgayi gorur gormez
saldirir. Sirgaya konan kus bir yem verilerek alinir. Boylece bu talimler devam eder. Kartal
daha sonra ava cikildiginda, sirgaya saldirdigi gibi tilkiye de saldiracaktir.[15] Bir kartal elli
yasina kadar yasayabilirse de, kusbeyleri bir kartali en fazla on yil ellerinde tutarlar ve sonra
dogaya saliverirler. Cunku bundan sonra, kartalin av becerisinin dustugu gorulur. Iste boylece
bir kartal av icin egitilmis olur. Goruldugu gibi bu cok sabir ve sevgi isteyen bir istir.
Kartali yakaladigi tilkiden ayirmak: Kartal, yakaladigi avi kendi sahibinden bile
kiskanarak vermek istemez. Bu hususta bir Kazak atasozu “it sahibi, kartal kendisi icin
avlanir” demektedir.[16] Bu yuzden avci, kartali avindan ayirmak icin ona toyat yani yem
vermek zorundadir. Boylece hayvan bir yemle kandirilarak avi elinden alinir. Eger avci,
3
hemen yetismezse, kartal yakaladigi avi parcalamaya baslar ve avin derisine zarar verir. Bu
yuzden kusbeyleri kartali avda kontrollu ucurmak zorundadirlar. Kendileri de avi gormedikce,
kartali ucurmazlar. Ucurduktan sonra da avin pesinden son surat atlariyla kostururlar.[17]
Kartalla avcilikta en zevklisi tilki avidir. Kazaklar “alpis eki aylali tilki” yani altmis iki hilesi
olan tilkinin avinin avcilar icin cok eglenceli oldugunu soylerler. Kartalin ava dalis sekilleri:
Yuksekte ucan kartal avini gordugunde uc sekilde avinin ustune dalis yapabilir:


1.Sansila aluv: Yuksekten dikine avinin ustune gelme seklidir. Kartal icin
tehlikeli bir saldiri seklidir. Kacmakta olan tilki son anda yana dogru kendi atarsa, kartal yere
cakilabilir.


2. Sipira aluv: Kartalin av hayvinin ardindan hizli bir bicimde yaklasmasidir. Bu
da ucus seklinde de tilkinin kartali cali cirpiya takma tehlikesi vardir.


3. Ilip aluv: Kartalin tilkinin ustune gelerek sirtina pencesini batirmasi ve yuzu
arkasina ceviren tilkinin burun kismini diger pencesiyle yakalamasidir. Kartalin en emniyetle
av seklidir. Kusbeyleri, kartali avini bu sekilde yakalamasi icin egitmeye calisirlir.[18]
Kartalin dis gorunusunun ozellikleri: Bir kartalin “kiran” yani iyi avci olup
olmadigi, yaris ati gibi, dis gorunusunden de belli olur. Iyi kartallar genelde buyuk basli,
gagasi iri, gozleri cokuk olur. Kanat tuyleri buyuk, pacalari kizil ve dilinin altinda parmak
buyuklugunde siyah bir ben bulunur. Ayaklari kalin ve puturludur.[19] Avciligiyla meshur
kartallar Kazakistan’da Ile Daglari civarindaki Narinkol kartallaridir. Cussesi, gucu ve dis
gorunuy itibariyla heybetlidirler.[20] Kartalin vucut gelisimi iki yasinda tamamlanir. Bu
sebeple, kartal iki yasindan itibaren avda verimli olmaya baslar.
Tazi ve kartalla avciligin arasindaki farklar: Tazi tilkiyi kovalayarak yakalar.
Eger, yeterince hizli degilse tilki kacar. Fakat, kartal yukseklerden dalis yaparak avlandigi icin
tilkinin kurtulma sansi fazla degildir. Diger taraftan taziyla tilki avina giden avcinin altinda
guclu at olmali ve avlanacak mekan da duzluk olmalidir. Cunku, tazi pesinden kovalidigi
tilkiyi yorarak yakalar. Bu yuzden tazinin tilkiyi yakalamasi uzun mesafade gerceklesir.
Daglik ve engebeli arazide tazinin tilkiyi yakalamasi zordur.[21]

http://www.turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/abdulvahap_kara_kazak_avcilik.pdf

Çevrimdışı ...::TURK::...

  • Türkçü-Turancı
  • **
  • İleti: 32
Ynt: KAZAK TÜRKLERİ’NDE KARTALLA AVCILIK
« Yanıtla #1 : 02 Ağustos 2007 »
Kartalin en zor av baykus: Kartal icin avlarin icinde en belalisi baykustur.
Ancak cok guclu kartallar baykusla bas edebilir. Kartala yakalanacagini anlayan baykus yere
sirt ustu yatar ve iki pencesini one dogru tutar. Boylece ustune gelen kartalin kursagini
delmeye calisir. Kartal gucsuz ve cevik olmazsa, baykus amacina kolaylikla ulasir. Bu yuzden
kendine guveni olan kartallar baykus saldirabilir.[22]
Kartalla tavsan yakalama: Kartalin tilkiden ziyade tavsani avlamasi guctur.
Kartalla tavsan avi zor oldugu kadar, eglencelidir de. Tavsan genelde cali cirpi ve sik
4
kamislarin oldugu bolgelerde yasar. Boyle mekanlarda avlanmak elbette kartal icin zordur.
Ayrica zik zaklar cizerek kacan tavsani kartal yakalamakta zorlanir.[23]


Kartalla avcilikta atin onemi: Kartalla avcilikta atin iyi olmasi da onemlidir.
Yuruyusu rahat bir at kartal icin de, avci icin de elverislidir. Kartalin avini uzak mesafelerde
yakaladiginda, avcinin atinin hizli olmasi yararli olur. Ayrica atin kartaldan urkmemesi, av
esnasinda sahibini terk edip gitmemesi de gereklidir.[24]


Kartal avcisinin maiyeti: Kusbeyleri “sayat”, yani kartalla avciliga yalniz
cikmazlar. Cunku, kartalla avcilik tek kisinin yapacigi bir av turu degildir. Belli bir gorev
paylasimi yapmis birkac kisiyi gerektirir. Kartal ile avcilikta gorevliler sunlardir:

Turipsi: Bir tepenin ustunde kartali tutan kimse.

Izsi: Tilki veya tavsan gibi av hayvanlarinin izini takip edip saklandigi cali cirpi
veya kovuktan cikmasini saglar.

Kaguvsi: Kacan av hayvaninin tekrar bir cali cirpi arasina girmemesini, duzlukte
kacmasini saglar.

Tosuvsi: Kartalin avini yakalamasini bekler ve kartal avini yakaladigi anda yetisir
ve bir yem vererek avi kartaldan alan kimse.

Bakirsi: Av cadirinda kalan av pesinde olan kimselere sicak cay ve yemek
hazirlar.[25]
Ayrica avi seyretmeye gelen kimseler de sayata katilabilirler. Ayrica ava gelen
misafirlere yakalanan ilk avi vermek gelenegi vardir. Bu sebeple, avin bereketi ve sansinin
ayni zamanda misafirle ilgili oldugu inanci yaygindir. Eger av bereketli gecerse ise misafirin
“kancigasi yagli” yani av torbasi yagli, aksine bereketli gecmedigi zamanda “kancigasi
kuvragan” yani av torbasi kurumus denir.[26]

Kartal’in mevsimleri: Kartal beslemek bir herhangi bir ev kusunu beslemeye
benzemez. Onun mevsimleri vardir. Bu mevsimlere gore kusu ava cikarmak, idman
yaptirmak, tuylerinin yenilenmesi saglanmalidir. Genel olarak bir kartal Eylul-Mart aylarinda
karli kis gunlerinde ava cikarilir, Mart’tan Agustos’a kadar kartal eski tuylerini dokup yeni
tuy cikarir. Bunun icin kusa gerekli ortam saglanir. Agustos-Eylul aylarinda ise kusa av
idmanlari yaptirilir. Gunumuzde Kazakistan’da bazi zenginlerin gosteris icin kartal satin alip
bu mevsimlerin geregini yerine getirmeden evde beslemelerini kusbeyleri elestirmekte ve
bunun cok yanlis oldugunu soylemektedirler.

Av mevsimi: Genelde kartalla tilki avi icin uygun mevsim karin dustugu
gunlerdir. Cunku, tilkiler gunduzleri saklanip geceleri avlanan hayvanlardir. Genelde de sican
5
gibi kucuk hayvanlari avlarlar. Av bulmak icin aksamdan sabaha kadar dolasirlar. Buna
Kazaklar “tulkinin cortuvi” yani tilkinin dolanmasi derler. Kusbeyleri kar dustugu zaman cok
sevinirler. Ozellikle Kazaklarin “sonar” veya “kansonar” dedikleri taze kar onlarin
avlanmalari icin cok elverislidir. Cunku taze karda tilkinin izi belli olur. Izi takip edilerek
saklandigi yerden tilki cikarilir.[27]

Kusun tuylerini yenilemesi: Mart ayinin ortalarindan itibaren av mevsimi sona
erer. Artik kartalin tuylerini yenileme mevsimi baslar. Kusa bu mevsimde ozen gostermek
gereklidir. Tuy yenileme donemini iyi bir sekilde geciren kus, eski tuylerinden tamamen
kurtularak yepyeni, parlak ve canli tuylere sahip olur. Tuy yenileme mevsiminde hayvana
verilen yem miktari arttirilir. Tuyleri geregince yenilenen hayvan avlanma mevsiminde daha
verimli olur. Cunku, daha cevik ve atak hareket eder. Eger hayvan bu donemi iyi geciremezse,
tuyleri zayif ve soluk olur. Kusbeyleri icin avlanma mevsimi karin dustugu Ekim ayindan
Mart’a kadar surer.

Kartalin idmani: Agustos ayindan Eylul ayina kadar olan sure, kartalin deyim
yerindeyse antrenman donemidir. Bu doneme Kazaklar “kusti kayiriv” demektedirler. Bu
donemde, kusbeyleri kartalarini, seyislerin yaris atlarini yarisa hazirladiklari gibi, ava
hazirlarlar. Semiz kuslarin kas etleri sertlestirilip guclendirilirek ucusa hazirlanir. Bu devrede
kusa “bortpe yem” veya “ak cem” adi verilen yem verilir. Bu yem, bir gun boyu suya konarak
kandan ve yagdan arindirilan kalorisi dusuk ettir. Bortpe yem kusun ic yaglarinin azalmasi ve
kaslarinin gelisimini saglar. Eylul ayina kadar kus babina gelir ve ava hazir olur.[28] Av
doneminde kusa iki gunde bir yem verilir. Semiren ve tok olan kus tilki avlamaz. Diger
yandan yeterince besin alamayan kus da halsizlestigi icin avda basarili olamaz. Bundan dolayi
av mevsiminde kartala verilecek yem miktari iyi ayarlanmalidir.[29]

Kartal avciligi ile ilgili Kazakca terimler:

Kiran: avcilikta mahir kartal

Pistak pistak: Kartalin cikardigi ses

Kaah kaah: Kusbeyinin kartali cagirma sesi.

Kusbegi: Kusbeyi

Kizilmay: Kusun ic organlarinin ezilmesi

Koyasin tusiruv: kusun midesindeki et kalintilari, yun, kil gibi rahatsizlik veren
seylerin temizlenmesi

Kustu kayiruv: kartali ava hizirlamak icin idman yaptirma.

Irgak: Kartalin egitimi sirasinda kullanilan salincak
6

Bortpe cem veya ak cem: yagi ve kani temizlenerek kalorisi dusurulmus etten
hazirlanan yem.

Sayat: kartalla avcilik seferi

Toyat beruv: Av esnasinda tavsan veya tilki yakalayan kartal avini hemen yemek
ister. Iste bu sirada kartalin istahini kesmek icin hemen yem verilmelidir. Bunun icin onceden
but etinden hazirlanan yem kusa uzatilarak bir iki kere gagalamasi saglanir. Buna toyat
denir.[30]

Sirga veya dalbay: tilki veya tavsan derisinden hazirlanmis kartali avlanmaya
egitmeye yarayan torba.

Sirga cekmek: kartali avlanmaya egitme sirasinda sirga denilen torbanin atla
hareket ettirilmesi.

Av kartalinin takimlari:

Tomaga: Genelde kartallarin gozu “tomaga” denilen bir baslik giydirilerek kapali
tutulur. Eger kartalin gozu bu baslikla ile kapatilmazsa, hayvan rahat durmaz, saga sola
saldirir. Av yolculugu esnasinda da tomaga ile hem kartalin rahat durmasi saglanir ve hem de
kartalin av gorerek ansizin ucmasi onlenir.[31]
Kartalin gozleri cok keskindir. Goge yukseldigi zaman 10 km mesafedeki bir
tavsani gorebilir. Bu yuzden Kazaklarda bir deyis, “Altay’da tomagasi cikarilan bir kartal,
Savir’daki tilkiyi gorur.[32] Altay ile Savir’in arasi yaklasik 180 km’dir.

Ayakbav: Kartalin iki ayak bileklerine deri kayistan “ayakbav” yani ayak bagi
denilen bagciklar takilir. Bu bagciklar 50 cm uzunlugunda olup ucunda halkasi vardir.
Kartalla bu bagla ucar. Ucmadigi zamanlar bu halkalardan baska kayislar gecirilmek suretiyle
baglanir. Egitim esnasinda bu halkalara sicim baglanarak uculur.

Tugir: Kartalin her zaman durdugu 3 veya 4 ayakli sehpa bicimindeki oturagi.
Buna tugir denir. Bu tugirin ayaklari sabit oldugu gibi, seyyar da olabilir.

Biyalay: Kartalin celik gibi pencesinden korunmak icin kola takilan deriden
yapilmis bileklikli eldiven. 1Kartal daima sag elde tutulur.

Baldak: Kartali at sirtinda tasirken kola destek olmasi icin egere takilan catal
bicimindeki kaldirac. Bir kartal 30 kg’dan az degildir. Bu yuzden kusbeyinin bir kartali
kolunda devamli tasimasi mumkun degildir. Baldak ona destek olur. Cok soguk havalarda,
kartalin bazen usumemesi icin bebek gibi kundaklanarak tasindigi durumlarda olur.

Cem saptiyak: Kartalin yem kasesi. Sapli ve uzunca tahtadan yapilir.

Cem torba: Yem torbasi. Avlarda kartala verilecek etten yapilmis yemlerin
tasindigi torba.[33]
7
Kartalin yas isimleri:
Kazaklar kartala 12 yasinin herbirine ozel isim vermistir. Bunlar sunlardir:
1. Balaban
2. Tirnek
3. Tastulek
4. Kantulek
5. Kumtulek
6. Kuvtulek
7. Koktubit
8. Kana
9. Cana
10. Bersin
11. Barkin
12. Songel[34]
Kazaklara gore kartal cesitleri:
Kok segir, Segir payan, Kandi koz, Muz balak, Is cargis ve Ak iyik. Kartalin en
iyisi Altay bolgesine has olan Ak iyik kartalidir.[35]
Gunumuzde Kazaklar arasinda kartalla avcilik: Sovyet doneminde ihmal
edilen ve kaybolmaya yuz tutan kartalla avcilik, 1991’de Kazakistan’in bagimsizligini
kazanmasindan sonra, tekrar canlanmaya baslamistir. Son birkac yildan beri Kazakistan’da
kusbeyleri arasinda yarismalar duzenlenmektedir. En son Subat 2006’da yapilan “Sonar
2006” kusbeyleri yarisina 6 eyalatten 30 kadar yarismaci katilmistir. Kartalin dis gorunusu ve
guzelligi, gucu, avina dalis sekli ve yakalayisi, ucusu ve sahibine bagliliginin degerlendirildigi
yarisma sonucunda, Aben Toktasinov isimli yasli kusbeyi Ak Celke (Ak Ense) isimli
kartaliyla birinciligi aldi. 2006 yili itibariyla Kazakistan’da 70 kadar profesyonel kusbeyi
bulunmaktadir. Kazakistan’da kartalla avciligi gelistirmek icin Kartal Federasyonu kuruldu.
Federasyon Kazakistan’daki kusbeyleri yarismalarini uluslar arasi seviyeye cikarmak icin
calismalar yapmaktadir. Oncelikle Mogolistan, Ozbekistan ve Cin kusbeyleri arasinda
musabakaler tertiplenmesi planlanmaktadir.[36]
Ayrica Karagandida bir kartalla avcilik okulu acilmistir. “Kayrat” at sporu okuluna
bagli olarak acilan “Sayat” Kartalla Avcilik okulunda lise seviyesindeki genclere egitim
verilmektedir. Iki, uc yil suren egitimde, once ata binme ve daha sonra kartal avcilik
ogretilmektedir.[37]
8
Kazakistan’in kartallariyla meshur bolgesi Nura’da ise bir kartalla avcilik muzesi
acilmistir. Burada kartalla avcilik tarihi uzerine fotograflar, av kartali takimlari gibi esyalar
sergilenmektedir. Muze ziyaretcileri ayrica av mevsimlerinde kusbeyleri ile birlikte kartal
avina cikabilmektedirler.[38]
Kazak Turkleri arasinda kartalla avcilik gelenegi en iyi sekilde Mogolistan
Kazaklari arasinda muhafaza edile gelmistir. Mogolistan’in Kazaklarin yogun bir bicimde
yasadigi Bayan Olgiy bolgesindeki Kazaklar bu gelenegi kesintisiz devam ettire geldi.
Gunumuzde, bu gelenek Kazakistan’daki gibi bir spor dalina donusturulmustur. Bunun icin
kurulan Burkut (Kartal) Dernegi’ne kayitli 200 kadar kusbeyi bu sporla ugrasmaktadir. Bayan
Olgiy Kazaklari son birkac yildir Ekim ayinda Kartalla Avcilik Festivali duzenlemeyi gelenek
haline getirmislerdir. Ayrica bazi turizm sirketleri bu donemde turistler icin ortalama iki bin
dolar karsiliginda 10 gunluk kartalla avcilik turlari tertiplemektedirler.[39]
Kisacasi, Turklerin en eski av geleneklerinden olan kartalla avcilik Kazak Turkleri arasinda
Sovyet doneminde zayiflamis olmakla birlikte gunumuzde tekrar canlandirilmaya calisilmaktadir. Bu
gelenegin en eski sekliyle devam ettirilmesi, Turk kulturu icin buyuk bir kazanctir. Bu sebeple modern
hayata adapte edilerek kartalla avciligin uluslar arasi bir yarismaya donusturulmesi faydali olacaktir.

http://www.turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/abdulvahap_kara_kazak_avcilik.pdf

Kök-Börü

  • Ziyaretçi
Ynt: KAZAK TÜRKLERİ’NDE KARTALLA AVCILIK
« Yanıtla #2 : 02 Ağustos 2007 »
Sayın ...::TURK::...,

Otağ kurallarında da belirtildiği üzere; "Kopyala yapıştır" yöntemi ile Otağımızda başlık oluşturulduğu zaman ,kaynak mutlaka belirtilmek zorundadır.

Bizler ,"kopyala yapıştır"dan ziyade kişinin kendi düşünceleri yada yorumları yönünde ileti yada başlık eklemesini tercih ederiz...

Yukarıda söylediklerim sadece bilmeniz içindir.Yanlış anlama kesinlikle oluşmasın...


Esenlikler Dilerim..

Çevrimdışı ...::TURK::...

  • Türkçü-Turancı
  • **
  • İleti: 32
Ynt: KAZAK TÜRKLERİ’NDE KARTALLA AVCILIK
« Yanıtla #3 : 02 Ağustos 2007 »
Kaynagi koydum andam.
Kusura kalma Kazakistan'da hic bulunmadigim icin Kazak Kusbeyleri hakkinda kisisel arastirmalarim hic olmadi. Bu nedenle otaga bilgi amacli kopyala yapistir turden paylasim yapmak zorunda kaldim.
Saygilar,

tungatonyukuk

  • Ziyaretçi
Ynt: KAZAK TÜRKLERİ’NDE KARTALLA AVCILIK
« Yanıtla #4 : 02 Ağustos 2007 »
Sayın Türk Paylaşımınız Güzel teşekküler.TTK