---"Türk DİLLƏRİ"(Türk İnsanları) ---

[Aze Bozkır Savaşçısı]

                                                         Türk dilləri - dünyada böyük sayda
                                                                               əhalinin danışdığı dil qrupu.

Türk dilləri ailəsi 41 ləhcə və ya şivədən ibarətdir. Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkmənistan, Özbəkistan, Başqırdıstan, Tatarıstan, Tuva, Çuvaş, Yakutiya, Dağlıq Altay və Xakas yerli əhalisinin, eləcə də İran, İraq, Əfqanıstan, Çin, Bolqarıstan, Rumıniya, keçmiş Yuqoslaviya və Albaniyanın bir sıra xalqlarının genoloji (mənşəcə) və tipolji cəhətdən qohum dilləri. Türk dili ailəsinə mənsub 23 dil olmuşdur. Türk dilləri qismən Dağıstanda (Qumuqlar, Noqaylar), Kabarda-Balkar, Qaraçay-Çərkəz (Balkarlar, Qaraçaylılar, Noqaylar), Stavropolda (Noqaylar, Truxmenlər), Moldoviyada (Qaqauzlar), Litvada (Karaimlər, Tatarlar), Krım (Krım tatarları) və s. yerlərdə də yayılmışdır. İnsanların bəziləri türkləri Ural-Altay, digər qismi isə Altay dillərinə daxil edirlər. Əslində Türk Dilləri qrupu müstəqil dil ailəsidir.



Türk dillərinin tarixi inkişafı aşağıdakı mərhələlərə bölünür:


Altay və Hun dövrləri (eramızın V əsrinədək)

Qədim Türk dövrü (V-X əsrin əvvəli)

Orta Türk dövrü (X-XV əsrlər)

Yeni və ən yeni Türk dövrləri (XVI-XX əsrdə).

[Aze Bozkır Savaşçısı]

                                                           Türk DİLLƏRİNİN TƏSNİFATI

Qəbul olunmuş təsnifata görə Türk dilləri Qərbi (Qərbi hun) və Şərq (Şərqi hun) qollarına ayrılır:

                                                                     QƏRB QOLU:
                                                                                                                 
"Bulqar":                                                                                     

Bulqar dili

Xəzər dili

Çuvaş dili

"Oğuz:"                                                                                       

Oğuzlar(X-XI əsrlər)

Azərbaycan dili

Türk dili (yəni Osmanlı türkcəsi)

Türkmən dili

Qaqauz dili

"Qıpçaq:"                                                                                       

Başqırd dili

Qazax dili

Qaraçay dili

Balkar dili

Qaraqalpaq dili

Qumuq dili

Karai dili

Noqay dili

Tatar dili
və s.

"Karluq:"                                                                                       

Özbək dili

Uyğur (yeni uyğur) dili
və s. qruplara

[Aze Bozkır Savaşçısı]

                                                                       ŞƏRQ QOLU:

"Uyğur:"                         


Qədim Uyğur dili

Tuva dili

Yakut dili

Xakas dili

Şor dilləri
və s.

"Qırğızqıpçaq:"


Qırğız dili

Altay dili

[Aze Bozkır Savaşçısı]

                                                        Türk DİLLƏRİ AİLƏSİ-------CƏDVƏL:


                            .(1).RƏNG---.(2).Ləhcə---.(3).Dünyaca ən çox danışıldığından asılı olaraq
                                                                                                     həmin ləhcənin yeri

(1) Qırmızı: (2) Osmanlı ləhcəsi.  (3) 1-ci yer

(1) Tünd Göy: (2) Azəri ləhcəsi. (3) 2-ci yer

(1) Açıq yaşıl: (2) Özbək ləhcəsi.  (3) 3-cü yer

(1) Mavi: (2) Kazax ləhcəsi.  (3) 4-cü yer

(1) Açıq göy:  (2) Uyğur ləhcəsi.  (3) 5-ci yer

(1) Tünd yaşıl: (2) Türkmən ləhcəsi.  (3) 6-cı yer.

(1) Yaşıl: (2) Tatar ləhcəsi.  (3) 7-ci yer.

(1) Açıq qırmızı: (2) Qırğız ləhcəsi.  (3) 8-ci yer.

(1) Tünd sarı: (2) Qaşqay ləhcəsi. (3) 9-cu yer.

(1) Göy: (2) Başqırt ləhcəsi. (3) 10-cu yer.

(1) Sarı: (2) Çuvaş ləhcəsi. (3) 11-ci yer.

(1) Tünd qırmızı: (2) Əfşar ləhcəsi. (3) 12-ci yer.

(1) Narıncı: (2) Qaraqalpaq ləhcəsi. (3) 13-cü yer.

(1) Tünd mavi: (2) Qaraçay-Balkar ləhcələri.  (3) 14-cü yer.

(1) Açıq mavi: (2) Sakha (Yakut) ləhcəsi.  (3) 15-ci yer

(1) Ağ: (2) Kırım tatarları ləhcəsi. (3) 16-cı yer.

(1)Qara: (2)Digər ləhcələr.

[Aze Bozkır Savaşçısı]

                                                   "Türk MƏDƏNİYYƏTLƏRİ"

[Aze Bozkır Savaşçısı]

.

[Aze Bozkır Savaşçısı]

.

[Aze Bozkır Savaşçısı]

                                                         "ŞANLI Türk İRQİ"

[Aze Bozkır Savaşçısı]

.

[Aze Bozkır Savaşçısı]

.